Ziek gemeld met overspanning of burn-out: wat er nu gebeurt

Het telefoontje is gepleegd en daarna valt er een merkwaardige stilte. Je zit thuis, je bent opgelucht en ongerust tegelijk, en je hebt geen idee wat er de komende weken van je verwacht wordt. Bij een gebroken been weet iedereen hoe het loopt, terwijl bij overspanning of een burn-out zelfs de termijnen onduidelijk zijn.

Dit stuk zet op een rij wat er gaat gebeuren, welke rechten je daarbij hebt en waar de momenten liggen waarop je iets kunt zeggen. Het gaat om algemene informatie, dus voor jouw situatie blijven je cao, je werkgever en je bedrijfsarts leidend.

De eerste dagen: wat je werkgever wel en niet mag vragen

Dit verrast bijna iedereen, en het is het nuttigste dat je in de eerste week kunt weten. Je werkgever mag niet vragen wat je hebt. Geen diagnose, geen klachten, geen behandeling, en ook geen omweg via de vraag of je nog wel tegen drukte kunt of wat je aankunt.

Wat hij wel mag vragen, is hoe lang je verwacht dat het duurt, hoe je bereikbaar bent en of er werk ligt dat overgedragen moet worden. Vertel je uit jezelf meer, dan mag hij dat nog steeds niet zomaar vastleggen. Alleen de bedrijfsarts mag naar je klachten vragen, en die geeft aan je werkgever uitsluitend door wat je wel en niet kunt, zonder de reden erbij. De Autoriteit Persoonsgegevens en het ministerie van Sociale Zaken hebben dat samen zo vastgelegd.

Voel je je onder druk gezet om toch te vertellen wat er speelt, dan mag je rustig zeggen dat je dat met de bedrijfsarts bespreekt. Dat is geen onwil maar precies hoe het bedoeld is.

De bedrijfsarts: voor wie werkt die eigenlijk

Een veelgehoorde zorg, en het antwoord is geruststellender dan mensen denken. De bedrijfsarts wordt betaald door je werkgever en is desondanks gebonden aan zijn medisch beroepsgeheim. Hij beoordeelt je belastbaarheid, dus wat je op dit moment wel en niet aankunt, en adviseert over de weg terug. De inhoud van jullie gesprek gaat niet naar je werkgever.

Je huisarts en je bedrijfsarts hebben verschillende rollen, en je hebt ze allebei nodig. De huisarts kijkt naar je gezondheid en kan andere oorzaken uitsluiten, want moeheid en concentratieklachten passen ook bij bloedarmoede, een trage schildklier of slaapapneu. De bedrijfsarts kijkt naar de verhouding tussen jou en je werk.

De termijnen die gaan lopen

Vanaf je ziekmelding loopt de Wet verbetering poortwachter, en die legt zowel jou als je werkgever verplichtingen op. De belangrijkste momenten:

• Binnen een week meldt je werkgever je ziekte bij de arbodienst.
• Rond week zes maakt de bedrijfsarts een probleemanalyse: wat kun je wel, wat niet, en wat is de verwachting.
• Rond week acht stellen jij en je werkgever samen een plan van aanpak op. Dit is een gezamenlijk document, dus je tekent mee en je mag er iets van vinden.
• Elke zes weken bespreken jullie de voortgang en stellen jullie het plan bij waar nodig.
• Rond week 42 meldt je werkgever je ziekte bij het UWV.
• Rond week 52 volgt de eerstejaarsevaluatie, waarin jullie terugkijken en het plan voor jaar twee bijstellen.
• Rond week 93 dien je zo nodig een WIA-aanvraag in, en na 104 weken eindigt de loondoorbetalingsplicht.

Deze reeks ziet er dreigend uit terwijl de meeste mensen lang voor week 42 weer aan het werk zijn. Het is nuttig om hem te kennen omdat je dan weet wanneer je iets kunt verwachten, en omdat je merkt wanneer er stappen worden overgeslagen. Hoeveel loon je in die periode doorbetaald krijgt, staat in je cao of je arbeidscontract, dus dat is het eerste dat ik zou opzoeken.

Als je het niet eens bent met het oordeel

Dit gebeurt regelmatig, bijvoorbeeld wanneer de bedrijfsarts vindt dat je halve dagen kunt beginnen terwijl jij het idee hebt dat je nog niet zover bent. Je hebt dan twee wegen.

Een second opinion vraag je aan bij je eigen bedrijfsarts, en die schakelt dan een andere bedrijfsarts in voor een tweede beoordeling. Weigeren mag alleen bij zwaarwegende redenen, en dat moet schriftelijk worden onderbouwd. Het oordeel is niet bindend, want je eigen bedrijfsarts bepaalt wat hij ermee doet, alleen legt zo'n tweede oordeel wel gewicht in de schaal. Je re-integratie loopt ondertussen gewoon door.

Een deskundigenoordeel vraag je aan bij het UWV, en dat is een onafhankelijk oordeel dat vooral gewicht heeft wanneer jij en je werkgever er samen niet uitkomen. Voor werknemers kost dat op dit moment ongeveer honderd euro.

Loop je vast, dan kun je terecht bij je vakbond, bij het Juridisch Loket of bij een arbeidsrechtjurist. Dat is geen zwaar geschut, het is gewoon gebruikmaken van wat er voor deze situaties bestaat.

Waarom de eerste weken zo leeg voelen

De huisartsenrichtlijn onderscheidt drie fasen in het herstel, en de eerste heet niet voor niets de crisisfase. Die duurt ongeveer drie weken en gaat over accepteren, rust en dagstructuur. Er wordt in die periode bewust nog niet aan oplossingen gewerkt, want daar is de rek nog niet voor.

Dat verklaart waarom goedbedoelde vragen over je terugkeer in week twee zo verkeerd vallen. Daarna komt de probleem- en oplossingsfase, drie tot zes weken waarin je in kaart brengt wat er speelt, gevolgd door de toepassingsfase waarin je stap voor stap gaat uitproberen wat je hebt bedacht. Terugval komt opvallend vaak voor bij mensen die die middelste fase overslaan en van rust meteen naar werkhervatting gaan. De volledige route staat in In welke fase van een burn-out zit ik.

Wat je in de eerste weken zelf kunt doen

Houd een dagritme aan, ook wanneer er niets moet, want opstaan op een vast tijdstip doet meer voor je herstel dan uitslapen. Beweeg dagelijks een stukje zonder er een prestatie van te maken. Laat je huisarts meekijken naar de lichamelijke kant. Spreek met je werkgever één vast contactmoment af, zodat je niet elke dag schrikt van je telefoon en je toch niet uit beeld raakt.

Schrijf daarnaast op wat er in de aanloop is gebeurd, zolang je het nog scherp hebt. In de tweede fase komt de vraag wat er moet veranderen om dit niet opnieuw te laten gebeuren, en dan is het prettig om iets te hebben waar je op kunt terugkijken. Het Werkkompas kan daarbij helpen: twintig vragen over de afgelopen vier weken langs vijf richtingen, met een overzicht dat je kunt meenemen naar je huisarts of bedrijfsarts. Wil je eerst weten hoe overspanning en burn-out zich tot elkaar verhouden, lees dan Overspannen of burn-out, en gaat het bij jou vooral om op zijn, dan sluit Mentale uitputting door werk daarbij aan.

Tot slot iets wat niemand je in die eerste week vertelt: dit gaat over. Het duurt langer dan je hoopt en korter dan je in de eerste weken vreest, en de mensen die er het beste uitkomen zijn zelden degenen die het snelst weer aan het werk gingen.

Doe het Werkkompas

Bronnen: Wet verbetering poortwachter en de toelichting van het UWV op het deskundigenoordeel. FNV over de second opinion bij de bedrijfsarts. Gezamenlijke richtlijn van de Autoriteit Persoonsgegevens en het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid over gegevens bij ziekteverzuim. NHG-Standaard Overspanning en burn-out, 2018. Dit artikel geeft algemene informatie en is geen juridisch advies; voor jouw situatie zijn je cao, je bedrijfsarts en zo nodig een jurist leidend.